سپتیک تانک

مقاله ها

سپتیک تانک یک مخزن دفنی به صورت عمودی یا افقی است که کلیدی ترین بخش سیستم فاضلاب و پساب است. این روش ساده ترین و پر کاربردترین واحد مورد استفاده در تصفیه فاضلاب به ویژه فاضلاب های بهداشتی و انسانی است. هر سپتیک تانک از اجزای مختلفی ساخته شده است که مهم ترین آنها شامل سیستم ورودی فاضلاب، مخزن اولیه سپتیک تانک، دیواره جداکننده، مخزن زلال سازی، خروج بیوگاز (تهویه)، و سیستم خروجی فاضلاب می شود.

این واحد های تصفیه، ساده ترین نوع واحد های تک واحدی هستند که تصفیه مکانیکی و تصفیه زیستی با کمک باکتری های بی هوازی به صورت همزمان در آن انجام می گیرد. سپتیک تانک ها بیشتر در جاهایی که لوله‌کشی فاضلاب، وجود ندارد به کار گرفته می ‌شوند. مخزن آنها به محفظه های متعدد ۲ تا ۳ بخش تقسیم می گردد و زمان ماند فاضلاب و پساب در آنها بین ۱ تا ۳ روز است.

هر سپتیک تانک شامل دو بخش اصلی مخزن سپتیک فاضلاب و فضای تخلیه است. مخزن سپتیک فاضلاب که فضایی است برای آبگیری، و بسته به نوع آن از جنس بتن، فایبرگلاس و پلی اتیلن ساخته می شود. این مخازن به صورت معمول دارای یک مخزن ورودی و خروجی هستند که پساب از این مخازن وارد می گردد. نگهداری پساب فاضلاب در این مرحله باعث جدا سازی مواد جامد و مایعات از یکدیگر می شود.

فاضلاب در این مرحله به صورت سه لایه تشکیل شده است. در سطح بالایی، جامدات سبک تر از آب همچون روغن و گریس، و جامدات سنگین تر از آب در بخش پایینی قرار می گیرند و یک لایه از لجن را در آن بخش ایجاد می کنند (لایه موجود در بخش میانی در این مرحله تا حدودی شفاف است). لایه های لجن و کلسینه در این مخزن باقی می مانند که باکتری های (بی هوازی) موجود در این قسمت وظیفه هضم آنها را بر عهده دارند. مواد و لجنی که هضم نمی شوند در مخزن ذخیره شده و با استفاده از پمپ فاضلاب، از مخزن تخلیه می گردد.

در فضای تخلیه مخزن، جریان مایع شفاف وارد فضای تعبیه شده می شود و آماده خروج و تخلیه از مخزن می گردد. لوله های خروجی که بر روی سپتیک فاضلاب تعبیه شده اند، وظیفه تخلیه این مایع شفاف را دارند.

سپتیک در واقع یک رآکتور جهت جداسازی و تصفیه مواد می باشد که دارای دو محفظه جداگانه است. چربی ها و مواد سنگین در محفظه بالا جمع و جدا سازی می شوند و بعد از آن به محفظه دوم منتقل می گردند که با استفاده از باکتری های هوازی (در سپتیک های با هوازی) و باکتری های بی هوازی(در سپتیک های بی هوازی) مواد موجود را تجزیه و باعث تصفیه فاضلاب می شوند. از آنجاییکه واکنش های شیمیایی زیادی با مواد اسیدی و باز صورت می گیرد، بهترین گزینه در ساخت سپتیک ها، سپتیک های پلی اتیلنی می باشد؛ چرا که در مقابل این واکنش ها بسیار مقاوم هستند.

در اینجا به ذکر چند ویژگی مهم سپتیک تانک ها که سبب کاربرد گسترده آنها در بخش های مختلف خانگی، صنعتی و بهداشتی شده است اشاره می کنیم. اولین مورد پیش تصفیه و تصفیه مقدماتی فاضلاب های بهداشتی است. مورد دوم حذف ذرات چربی و روغن های موجود در فاضلاب رستوران ها جهت عدم پر شدن سریع چاه و گرفتگی لوله ها می باشد. مورد سوم و پایانی، متعادل سازی پمپاژ فاضلاب است.

جهت افزایش کارایی سپتیک تانک ها رعایت چند نکته ضروری است. لجن انباشته شده در سپتیک تانک بعد از حدود دو سال باید تخلیه شود. اما بهتر است مقداری از آن باقی بماند چرا که این مواد حاوی میکروارگانیسم ها و باکتری های موثر در تصفیه هستند و تخلیه کامل آن نیازمند زمان راه اندازی مجدد خواهد بود. همچنین به منظور افزایش کارکرد سپتیک ها از ریختن انواع مواد شوینده آنتی باکتریال و آب باران که غنی از اکسیژن است خودداری شود، چرا که موجب از بین رفتن باکتری‌ های بی‌ هوازی می‌گردد.

عدم نیاز به قطعات مکانیکی و کادر متخصص، استحکام بسیار بالای جداره، حداقل طول عمر 50 سال، و قابل نصب در هر عمقی متناسب با نیاز مشتری، تعدادی از مزایای استفاده از سپتیک تانک ها هستند. برخی، سپتیک تانک ها را اقتصادی ترین وسیله تصفیه فاضلاب می دانند و برخی دیگر به دلیل کارایی پایین ترجیح می دهند از راکتور بی هوازی یا پکیج تصفیه فاضلاب هوازی استفاده کنند.

چربی گیر فاضلاب

یکی از پروسه های مهم تصفیه آب و فاضلاب های صنعتی، شناورسازی با هوای محلول می باشد که به زلالی پساب و فاضلاب به علت حذف انواع آلاینده های معلق از آن مانند روغن، گریس، چربی و ذرات کلوئیدی منجر می شود. در سیستم چربی گیر با استفاده از روش هایی مانند DAF, API , CPI ، چربی و روغن با زمان ماند مناسب و به دلیل سبک بودن روی سطح فاضلاب شناور خواهند شد و به سادگی جمع آوری و تصفیه می شوند.

اگر حجم فاضلاب کم، اما غلظت و قطر دانه های روغن زیاد باشد، بیشتر از پکیج های چربی گیر ثقلی American Petroleum Institute (API) و Corrugated Plate Interceptor (CPI) در تصفیه استفاده می شود. در روش چربی گیری ساده یا ثقلی فاضلاب را به مدت نسبتاً طولانی در حوضچه های مخصوص نگهداری می کنند تا ذراتی که وزن مخصوص آن ها کمتر از وزن مخصوص سیال می باشد به سطح حوضچه منتقل و به کمک کف روب جمع آوری شوند. این روش بیشتر برای شناور سازی روغن های دانه درشت و معلق کاربرد دارد.

ولی اگر حجم فاضلاب و غلظت روغن زیاد و قطر دانه های روغن کوچک باشد، بیشتر از روش چربی گیر با هوای فشرده یا همان Dissolved Air floatation (DAF) استفاده می شود. به عملیات حذف آلاینده ها و ذرات کلوئیدی با تزریق هوای فشرده به پساب چربی گیر فاضلابDAF  گفته می شود. در سیستم پکیج چربی گیرDAF با وارد كردن حباب های ريز هوا به داخل فاز مايع جداسازی صورت می گیرد. هوای فشرده وارد مخزن ذخیره فاضلاب شده و باعث به وجود آمدن حباب در سیال می گردد. حباب های ایجاد شده به ذرات کلوییدی و معلق چسبیده و باعث انتقال ذرات به سطح مایع می شود. سپس این ذرات به وسیله اسکیمروها از سطح مایع جمع آوری می شوند.

در راستای افزایش راندمان پکیج چربی گیر DAF میتوان از انواع منعقدکننده ها استفاده کرد. این مواد منعقد کننده به کمک لوله های مارپیچ به فاضلاب ورودی اضافه می شود تا بی بار شوند. به این ترتیب با وارد کردن حباب های هوا به داخل مایع، درصد بیشتری از ذرات به سطح مایع منتقل می شوند. از مزایای این پکیج ها می توان به ارزان بودن قیمت چربی گیر DAF، نیاز به فضای کم برای نصب، مقاومت بالا در برابر خوردگی، و تصفیه فاضلاب با بوی اندک اشاره کرد.

بر اساس استانداردهای بین المللی طراحی پکیج های چربی گیر فاضلاب DAF، جنس بدنه چربی گیر باید در برابر مواد موجود در فاضلاب کاملا مقاوم باشد. لذا توصیه می شود از پکیج های بدنه های فولادی ضد زنگ یا کربن استیل استفاده شود. ضمنا در طراحی آنها به فاکتورهایی از قبیل چگالی ذرات کلوئیدی، سرعت ورودی سیال به مخزن، نوع ذرات و قطر آنها نیز توجه کنید.